Auteur: Lineke Tak.

In de klinische praktijk vragen vrouwen (en hun naasten) met een Functionele Neurologische Stoornis (FNS) zich soms af af of een zwangerschap, bevalling en de zorg voor een kleine baby wel mogelijk zijn. Die twijfel is begrijpelijk. Zwangerschap en bevalling brengen grote lichamelijke en psychische veranderingen met zich mee. Er zijn verschillende redenen om te veronderstellen dat FNS-klachten in deze fase zouden kunnen toenemen, zoals pijn, hormonale schommelingen, invasieve medische ingrepen en stress en vermoeidheid.
De wetenschappelijke literatuur over FNS en zwangerschap is nog beperkt, maar twee recente publicaties geven waardevolle inzichten voor de praktijk. Een systematische review van Cabreira e.a. (2025) biedt een breed overzicht van wat er bekend is, waarna een survey-studie van Lehn e.a. (2025) – met deels dezelfde onderzoekers als de review – een meer geruststellend beeld schetst.

Systematische review FNS tijdens zwangerschap: uiteenlopende presentaties en risico op overbehandeling
Cabreira e.a. (2025) analyseerden 36 wetenschappelijke publicaties waarin in totaal 43 patiënten met FNS tijdens zwangerschap, bevalling of kraamperiode werden beschreven. Het ging voornamelijk om casusbeschrijvingen.
Uit deze review blijkt dat FNS zich in de perinatale periode op veel verschillende manieren kan presenteren. Het gaat niet alleen om functionele (dissociatieve) aanvallen, maar ook om krachtsverlies, bewegingsstoornissen, spraakstoornissen, geheugenproblemen, visusklachten en andere neurologische symptomen. Ongeveer een derde van de vrouwen had al FNS vóór de zwangerschap. Bij anderen ontstonden de klachten juist tijdens het derde trimester, rond de bevalling of in de eerste maanden na de geboorte. In veel gevallen speelden psychosociale stressoren een rol, zoals relationele spanningen, eerdere traumatische ervaringen of angst rondom de zwangerschap en bevalling. Ook pijn en medische ingrepen, bijvoorbeeld een epidurale verdoving, leken soms een uitlokkende factor te zijn voor het ontstaan of verergeren van FNS-klachten.
Een belangrijk punt dat auteurs benadrukken, is het risico op misdiagnose en overbehandeling. Functionele aanvallen werden regelmatig aangezien voor epileptische aanvallen, waarna vrouwen onnodig anti-epileptica, sedatie of zelfs intensive-carezorg kregen. Dat is niet alleen belastend, maar kan ook risico’s met zich meebrengen voor moeder en kind. Opvallend genoeg verbeterden de klachten in meerdere gevallen juist nadat de diagnose FNS goed was uitgelegd en onnodige medicatie werd gestopt.

Vragenlijststudie: Voor de meeste vrouwen blijft FNS stabiel tijdens zwangerschap en kraamtijd
Waar bovenstaande systematische review vooral een beeld geeft van mogelijke problemen en complicaties (waarbij mogelijk sprake is van vertekening, omdat casusbeschrijvingen vaker worden gepubliceerd bij een bijzonder beloop), biedt de recente studie van Lehn e.a. (2025) een meer geruststellend perspectief.
Onderzoekers verzamelden via een internationale online vragenlijst gegevens van 111 vrouwen met FNS, van wie 61 zwanger waren geweest nadat hun FNS was ontstaan.
Voor de meeste vrouwen (ongeveer 70-75%) bleef het FNS-klachtenbeeld tijdens zwangerschap, bevalling en kraamperiode opvallend stabiel. Slechts een minderheid rapporteerde een duidelijke verslechtering. Ongeveer 24% kreeg juist in de perinatale periode voor het eerst FNS-klachten, wat laat zien dat deze levensfase voor sommige vrouwen een kwetsbaar moment kan zijn.
Er werd geen verschil gevonden tussen vaginale bevalling en keizersnede wat betreft het beloop van FNS. Wel hadden vrouwen met ernstige zwangerschapsmisselijkheid (hyperemesis gravidarum), dagelijkse hoofdpijn of een instrumentele vaginale bevalling (zoals met vacuümpomp of tang) vaker een toename van klachten. Ook na spinale of epidurale anesthesie meldde een klein aantal vrouwen nieuwe of verergerde FNS-symptomen. Opvallend was bovendien dat 85% van de vrouwen geen FNS-specifieke adviezen had gekregen over zwangerschap, zoals voorlichting over het verwachte beloop: dat FNS-klachten vaak stabiel blijven, dat tijdelijke toename mogelijk is bij medische ingrepen, en dat dit niet schadelijk is voor de baby.
Ondanks de zorgen die veel vrouwen vooraf hadden, gaf 77% aan geen problemen te hebben ervaren bij de zorg voor hun baby of bij het geven van borstvoeding. Hoewel een derde van de vrouwen bang was dat hun klachten het ouderschap zouden bemoeilijken, bleek dat in de praktijk meestal niet het geval. De meeste vrouwen konden hun rol als ouder goed vervullen, ook als zij nog FNS-symptomen hadden.

Conclusie
Deze twee publicaties laten zien dat zwangerschap en bevalling voor vrouwen met FNS meestal goed verlopen, maar dat er ook een subgroep is bij wie klachten kunnen ontstaan of toenemen, vooral in combinatie met pijn, medische ingrepen, stress en psychosociale belasting. Ook wordt in de literatuur opnieuw duidelijk hoe belangrijk het is dat FNS tijdig wordt herkend en goed wordt uitgelegd, om onnodige medische interventies te voorkomen en vrouwen beter te kunnen begeleiden in wat zij kunnen verwachten.

Tips voor de klinische praktijk
Zwangerschap, bevalling en ouderschap zijn intensieve levensfasen – ook zonder FNS. De huidige wetenschappelijke inzichten laten zien dat vrouwen met FNS deze periode in de meeste gevallen goed doorkomen. Aandacht voor stressregulatie en lichaamsbewustzijn blijft belangrijk, en bij toename van klachten is het verstandig tijdig behandeling te zoeken. Het is daarnaast essentieel dat alle betrokken zorgverleners goed weten wat FNS inhoudt.

Referenties
Cabreira V, McLoughlin C, Shivji N, Lodge A, Rhijn SV, Keynejad RC, Coebergh J, Carson A, Stone J, Lehn A, Hoeritzauer I. Functional neurological disorder in pregnancy, labour and the postpartum period: systematic review. BJPsych Bull. 2025 Dec;49(6):401-411. 

Lehn A, Hoeritzauer I, McLoughlin C, Stone J, Zahir SF, Coebergh J, Leavy Y, Morton A, Palmer D. The Impact of Pregnancy on Functional Neurological Disorder (FND). Eur J Neurol. 2025 Nov;32(11):e7041.